Üyelik Girişi
BİZDEN SİZE....
Site Haritası
Takvim
  • BAĞLAMA HAKKINDA.... - 30/12/2008
  •  BAĞLAMA  

    Türk Halk Müziği’nde telli sazların 2000 yıllık geçmişi vardır. Bu sazların ortaya çıkışları hakkında da değişik söylentiler vardır. Bu yıllar içerisinde  halk müziğinin esas temel ve gelişimi telli sazlar eşliğinde olmuştur. Telli sazların ilk şekillerin kopuz adı verilmiştir. Kopuzu Dede Korkut’un icat ettiği söylenir.

    Kopuz, genel bir deyim olarak birden fazla telli saz türünü kapsamaktadır. Elle veya yayla çalınırdı.Tekneleri deri ile kaplı, perdesiz, iki veya üç telli, telleri at kılı, koyun ve kurt bağırsağından yapılan kirişlerdendir. 18. yüzyıldan itibaren bağlama adı ile bugünkü biçimini almıştır.

    Bağlama adının nereden geldiği araştırıldığında kesin olarak bilinmemekle beraber, sapına bağlanan perdelerden bağlama denmiş olabileceği büyük bir ihtimaldir. Kopuzun, önceleri sapında perde olmayışı bu görüşü doğrulamaktadır. 

    Günümüzde bağlamanın çalınmadığı yöremiz yoktur. Bağlama çalma geleneği yüzyıllardır devam etmesinin ve rağbet görmesinin sebepleri vardır.

    Bağlama tek başına çalınabilen ender sazlardan biridir. Yanında ikinci bir saz çalma ihtiyacı çoğu kez  duyulmamıştır. Çalınma özelliğinden dolayı ritmi ve melodi bir aradadır. Halk müziğinin ihtiyacına uyum sağlamış taşınabilir bir sazdır. Açık hava sazı değil, oda sazıdır. Mızrap veya tezene adı verilen, aslı kiraz ağacı kabuğu veya günümüzde genellikle plastikten yapılan küçük bir parça ile çalınır.

    Yöresel olarak devam eden bağlama çalma geleneği değişik halk müziği topluluklarının kurulması, en önemlisi, 1940 lı yıllarda Türkiye Radyoları’nda Yurttan Sesler’in yayına başlaması ile yeni bir boyut kazanmıştır.

    Bağlamanın çok amaçlı kullanımıyla birlikte bağlama yapımındaki anlayışta değişmiştir. Bağlama yapımı ayrı bir meslek ve sanat dalı haline gelmiştir. Önceleri küçük atölyeler şeklinde dükkânlarda ihtiyaca göre bağlama yapan ustalar ortaya çıkmıştır. Bağlama için gerekli olan bütün malzeme bu atölyelerde ustalar tarafından el aletleriyle hazırlanıyordu. Teknenin oyulması, göğüs tahtasının biçimlenmesi, saplık ağacın hazırlanması gibi. Bağlama yapımında isim yapmış bazı ustalar Kastamonu’da Tekeli Kardeşler, İstanbul’da benim de ilk bağlamamı yapan Agop Usta, Ragıp Usta (Akdeniz), Ali Osman Tiryaki’dir. Bu ustaların ve dükkanlarının bir özelliği de birer bağlama öğretim yerleri olmasıdır. Dükkanın bir bölümünde bağlama yapılırken, bir bölümünde de bağlama sanatçıları tarafından ders verilirdi. 

                                                     BAĞLAMANIN BÖLÜMLERİ 

                Gövde : Çeşitli yörelerde baş, tekne gibi adlarla anılan gövde, bağlamanın temel bölümünün oluştuğu yerdir. Gövde oyma ve yaprak olmak üzere iki şekilde yapılır. Bir kütüğün oyulması ile  yapılan bağlamalara oyma bağlama, bir çok parçanın birleştirilerek gövde oluşturması yolu ile yapılan bağlamalara da yaprak bağlama adı verilir.

                Bağlamada gövde yapımı oldukça önemlidir. Oyma yolu ile yapılan gövdelerde daha iyi tını oluşması yüzünden, bu bağlamalar daha çok tercih edilmektedir. Genelde tekne dut ağacından oyularak yapılır. Ayrıca kestane, meşe, gürgen ağaçları da kullanılır. Günümüzde yaprak bağlama daha çok kullanılmaktadır.

               

                Göğüs : Bağlamanın gövdesini kapatan ince tahtadır. Kızılçam, ladin, köknar gibi sık elyaflı ağaçtan yapılır. Tek parça olabileceği gibi, kenarlara başka renkli ağaçlar da konulabilir.

                Sap : Bağlamanın perdelerinin bulunduğu kısımdır. Sert ağaçlardan yapılır.

    ( Ardıç, gökağaç veya gürgen )

                Perdeler : Sapa bağlanan, notaların yerlerini belirleyen misinalardır.

                Burgular : Bir ucu alt eşiğe bağlanan tellerin üst kısımda bağlandığı, sapın uç kısmındaki deliklere yerleştirilen bir nevi makara işlevi gören tahta parçacıklarıdır. Tel uçlarının sarılı olduğu kulak olarak ta adlandırılan burgular, çevrilmek sureti ile tellerin gerginliğini gevşeterek veya artırarak bağlamanın akort yapılmasını sağlar.

                Üst Eşik : Burgulardan gelen tellerin, sap üzerinde eşit aralıklarla ve belli yükseklikte tutulmasını sağlar. Genellikle sert ağaçtan, sap üzerine oyularak takılır.

                Orta Eşik : Sap üzerinden gelen tellerin, göğüs üzerine eşit aralıklarda ve belli yükseklikte durmasını sağladığı gibi telin titreşimini de göğüs vasıtası ile tekneye iletir. Göğüs üstüne yapıştırılmaz. Gergin tellerle göğüs arasına sıkıştırılır.

                 Alt Eşik : Tellerin tekneye bağlandığı sert ağaçtan yapılan kısımdır.

                Teller : Çelikten yapılmıştır. Bağlamaya üç grup tel takılmıştır. Genellikle alttaki grupta üç, diğer gruplarda ikişer adet tel bulunmaktadır. Üsteki tel gurubunun en üst teli ile alttaki tel gurubunun en üst teline bam teli adını verdiğimiz tellerden sarılmış tellerden takılmaktadır.

    BAĞLAMA AİLESİNİN ÇEŞİTLERİ

                Bağlama ailesini oluşturan sazlar büyüklüklerine göre değişik adlar alır. Bu sazlar değişik kullanımlar için düşünülmüştür. Ses renkleri, tını ayrıcalıkları, çalgı gurubundaki yerleri ayrı ayrıdır. Bağlamalar büyük boydan küçüğe doğru;

                Meydan Sazı,

                Divan Sazı,

                Bağlama,

                Tanbura,

                Cura bağlama,

                Cura

    adlarını alır.

                                               ÇALACAĞINIZ BAĞLAMA NASIL OLMALIDIR?

                1 – Bağlama, çalacak kişinin vücut yapısına uygun ebatlarda olmalıdır.

                2 – Burguların kolayca çevrilebilir ve istenilen sıkılıkta durabilecek durumda olmaları gerekmektedir.

                3 – Alt ve üst eşikler iyi ayarlanmış olmalıdır. Aksi taktirde sesler bozuk çıkar.

                4 – Perdelerin iyi ayarlanmış olmaları gerekmektedir.

                5 – Bağlama çalarken mızrabın ne fazla sert, ne de fazla yumuşak olmalıdır.

                                               BAĞLAMANIN KORUNMASI

                1 – Bağlamayı çok sıcak veya soğuk, nemli yerlerde bulundurmayalım.

                2 – Kalorifer, soba, elektrikli ısıtıcılardan uzak bir yerde bulundurmalıyız.

                3 – Bağlamayı kullanırken ve bir yerden bir yere taşırken dış etkenlerden korumalı, yere düşürmemeli, dikkatli kullanmalıyız.

                4 – Yağmur ve dış etkilerden korumak için mutlaka kılıfı ile taşımalıyız.

                5 – Mızrap ile tellere vururken, bağlamanın göğsüne mızrabı dokundurmamalıyız.

                6 – Bağlamanın bir teli koptuğu zaman, aynı guruptaki diğer benzer telleri de mutlaka değiştirmemiz gerekir.

    Duyuru Arşivi
  • POPÜLER PROĞRAMLAR
  • SÖZLÜK (BATI MÜZİĞİ)
  • SUZİKİ METODU
  • ÇOUK VE MÜZİK TERAPİ
  • SES VE ÇALGI MÜZİĞİ
  • BİLGİSAYAR PROĞRAMLARI
  • MÜZİKLE İLGİLİ YAZILIMLAR
  • T.S.M.NAZARİYATI TARİHİ
  • MÜZİK VE POPÜLARİTE
  • G.ANTEP B.Ş.B.TSM.KOROSU